Bảo hiểm dưới giá trị: vì sao có bảo hiểm mà vẫn bị giảm bồi thường

Bảo hiểm tài sản được thiết kế dựa trên giả định số tiền bảo hiểm phản ánh đúng giá trị tài sản. Khi số tiền bảo hiểm thấp hơn giá trị thực tế, phần lớn hợp đồng áp dụng nguyên tắc bồi thường theo tỷ lệ, còn gọi là điều khoản bảo hiểm dưới giá trị (average).

Cách tính

Số tiền bồi thường = Giá trị tổn thất × (Số tiền bảo hiểm ÷ Giá trị thực tế của tài sản), trước khi trừ mức khấu trừ.

Ví dụ: kho hàng khai báo số tiền bảo hiểm 10 tỷ đồng, nhưng giá trị thực tế tại thời điểm tổn thất là 20 tỷ đồng. Ngập lụt gây thiệt hại 4 tỷ đồng. Số tiền bồi thường tính theo tỷ lệ là 4 × 10/20 = 2 tỷ đồng. Doanh nghiệp tự chịu một nửa thiệt hại, dù tổn thất thấp hơn nhiều so với số tiền bảo hiểm.

Những trường hợp hay gặp

• Hàng tồn kho tăng mạnh vào mùa cao điểm nhưng số tiền bảo hiểm cố định cả năm.
• Máy móc khai báo theo giá trị sổ sách đã khấu hao, trong khi hợp đồng bồi thường theo giá trị thay thế mới.
• Nhà xưởng mở rộng, đầu tư thêm thiết bị nhưng không sửa đổi bổ sung hợp đồng.

Cách phòng tránh

1. Xác định đúng cơ sở giá trị mà hợp đồng sử dụng (giá trị thay thế mới hay giá trị thực tế còn lại) và khai báo theo cơ sở đó.
2. Với hàng tồn kho biến động, dùng điều khoản khai báo định kỳ: khai số tiền tối đa, khai báo giá trị thực tế hằng tháng hoặc hằng quý, phí được điều chỉnh cuối kỳ.
3. Rà soát số tiền bảo hiểm mỗi khi có đầu tư lớn và trước mỗi kỳ tái tục.
4. Hỏi rõ hợp đồng có điều khoản cho phép chênh lệch trong một ngưỡng nhất định mà không áp dụng tỷ lệ hay không.

Bài viết mang tính tham khảo chung. Quyền lợi cụ thể phụ thuộc vào hợp đồng bảo hiểm và hồ sơ của từng vụ việc.